სტატია N1-3: თანამშრომელთა კვების დაბეგვრა

205
0

1.       თანამშრომელთან კვებით უზრუნველყოფა – საქონლის მიწოდება vs მომსახურების გაწევა

საწარმოს მიერ თანამშრომელთა კვებით უზრუნველყოფა საგადასახადო სამართლებრივი თვალსაზრისით ძირითადად წარმოადგენს საწარმოს მიერ თანამშრომლებისთვის გაწეულ კვების მომსახურებას, მაგრამ ის გამონაკლის შემთხვევებში შეიძლება წარმოადგენდეს საწარმოს მიერ თანამშრომლობისთვის განხორციელებულ საქონლის მიწოდებას. დაბეგვრის მიზნებისთვის მნიშვნელოვანია პირველ რიგში დადგინდეს კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი აქვს საქონლის მიწოდებას თუ მომსახურების გაწევას, რადგან თუ თანამშრომელთა კვების უზრუნველყოფა ხორციელდება საქონლის უსასყიდლო მიწოდების (§160.3.გ.) სახით, მაშინ საწარმოს უფლება არ აქვს თანამშრომლებისთვის მისაწოდებლად განკუთვნილი საკვები პროდუქტების შეძენისას მიიღოს დღგ-ს ჩათვლა, რადგან ისინი გამიზნული არ არის დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებში გამოსაყენებლად (§175.1.). ამასთან,  თანამშრომლებისთვის საკვები პროდუქტების უსასყიდლო მიწოდება დღგ-ით არ დაიბეგრება, რადგან საწარმოს მათზე მიღებული არ ექნება დღგ-ს ჩათვლა, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა  უფასო კვება წარმოადგენს შრომის ანაზღაურების ნაწილს, რა შემთხვევაშიც დღგ-ს მიზნებისთვის სახეზე იქნება საქონლის არა უსასყიდლო, არამედ სასყიდლიანი მიწოდება (§159.1.ა.).   და მიწოდება დაიბეგრება დღგ-ით მიწოდებული საქონლის საბაზრო ფასიდან დღგ-ს გარეშე (§164.1.), მიუხედავად იმ გარემოებისა, მიწოდებულ საქონელზე მიღებული არის თუ არა დღგ-ს ჩათვლა.

საშემოსავლო გადასახადის კუთხით კი, დაბეგვრას დაექვემდებარება თანამშრომლის მიერ უფასოდ მიღებული საქონლის – საკვების პროდუქტის საბაზრო ღირებულება, როგორც არაფულადი სახელფასო სარგებელი (§101.2.გ.) და მასზე დარიცხული საშემოსავლო გადასახადი (§101.2.ზ.).

თუ თანამშრომელთა კვების უზრუნველყოფა ხორციელდება მომსახურების გაწევის (§1601.2.ა.) სახით, მაშინ საწარმოს უფლება აქვს თანამშრომელთა კვებით უზრუნველყოფასთან დაკავშირებულ დანახარჯებზე, მ.შ. შეძენილ საკვებ პროდუქტებზე მიიღოს დღგ-ს ჩათვლა, ხოლო  თანამშრომლებისთვის უსასყიდლო კვების მომსახურების გაწევა დაბეგროს დღგ-ით. თანამშრომლებისთვის უსასყიდლო კვების მომსახურება დაიბეგრება დღგ-ით იმ შემთხვევაშიც, თუ საწარმო კვების მომსახურებასთან დაკავშირებულ დანახარჯებზე მიღებული არ ექნება დღგ-ის ჩათვლა. დღგ-ით დასაბეგრი თანხა იქნება – კვების მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებული ყველა დანახარჯის ჯამური ღირებულება დღგ-ს გარეშე (§164.3.ა.), გარდა იმ შემთხვევისა, როცა  უფასო კვება წარმოადგენს შრომის ანაზღაურების ნაწილს, რა შემთხვევაში დღგ-ით დასაბეგრი თანხა იქნება – გაწეული კვების მომსახურების საბაზრო ფასი დღგ-ს გარეშე (§164.1.). საშემოსავლო გადასახადის კუთხით კი დაბეგვრას დაექვემდებარება თანამშრომლის მიერ უფასოდ მიღებული კვების მომსახურების საბაზრო ღირებულება, როგორც უსასყიდლოდ მიღებული  არაფულადი სახელფასო სარგებელი (§101.2.გ.) და მასზე დარიცხული საშემოსავლო გადასახადი (§101.2.ზ.)

ვიდეო კომენტარის სანახავად ეწვიეთ ბმულს: ვიდეო კომენტარი N1-3

2.       მაგალითი N1: უფასო სენდვიჩები და უალკოჰოლო სასმელები თანამშრომლებისთვის

განვიხილოთ მაგალითი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებებით:

მაგალითი N1:

ფაქტობრივი გარემოებები:

(ა) „ოფისი“ ახდენს თანამშრომელთა უფასო სადილით უზრუნველყოფას: კერძოდ ახლო მდებარე „საკონდიტროში“ თითო თანამშრომლისთვის ყოველდღიურად ყიდულობს 2 ცალ სენდვიჩს და 1 ცალ უალკოჰოლო სასმელს და სადილზე უფასო ურიგებს მათ;

(ბ) თანამშრომელთა კვებით უზრუნველყოფის მიზნით იანვრის თვეში ოფისმა შეიძინა 118 ლარის ღირებულების სენდვიჩი და 23,60 ლარის ღირებულების უალკოჰოლო სასმელი. „საკონდიტრო“ დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული არ არის. შესაბამისად, „ოფისს“ სენდვიჩებზე და გამაგრილებელ სასმელებზე მათი შეძენისას დღგ-ს ჩათვლა არ მიუღია;

(გ) თანამშრომლები სადილს მიირთმევენ ოფისში არსებულ ყავის ოთახში, სადაც მაგიდის გაწყობა და ალაგება ხდება თვითონ თანამშრომლების მიერ;

(დ) უსასყიდლო კვება არ წარმოადგენდა შრომის ანაზღაურების ნაწილს.

დაბეგვრა:

დაშვება N1 (საქონლის მიწოდება):

თუ დავუშვებთ, რომ თანამშრომლებისთვის სენდვიჩებისა და უალკოჰოლო სასმელების გადაცემა წარმოადგენს საქონლის მიწოდებას, მაშინ:

თანამშრომლებზე საკვების უფასო მიწოდება დღგ-ით არ დაიბეგრება, რადგან შეძენილ სენდვიჩებსა და უალკოჰოლო სასმელებზე „ოფისს“ მიღებული არ აქვს დღგ-ს ჩათვლა. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ „საკონდიტრო“ იქნებოდა დღგ-ს გადამხდელი და მიწოდებულ საქონელზე „ოფისს“ გამოუწერდა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურას, „ოფისის“ მიერ სენდვიჩებსა და უალკოჰოლო სასმელებზე დღგ-ს ჩათვლა არ უნდა განხორციელდეს, რადგან ისინი განკუთვნილია თანამშრომლებისთვის უფასო მიწოდებისთვის.

საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრას დაექვემდებარებოდა თანამშრომელთა მიერ იანვრის თვეში უსასყიდლო კვების პროდუქტების სახით მიღებული სარგებელი, მასზე დარიცხული საშემოსავლო გადასახადის პატიებით მიღებული სარგებლის ჩათვლით და იქნებოდა – 177 ლარი (=141,60ლარი / 80%), ხოლო დარიცხული საშემოსავლო გადასახადი – 35,4 ლარი (=177ლარი * 20%).

დაშვება N2 (მომსახურების გაწევა):

თუ დავუშვებთ, რომ თანამშრომლებისთვის სენდვიჩებისა და უალკოჰოლო სასმელების გადაცემა წარმოადგენს მომსახურების გაწევას, მაშინ:

თანამშრომლებზე უსასყიდლო კვების მომსახურების გაწევა დაიბეგრება დღგ-ით, მიუხედავად იმ გარემოებისა, რომ შეძენილ სენდვიჩებსა და უალკოჰოლო სასმელებზე „ოფისს“ მიღებული არ აქვს დღგ-ს ჩათვლა. დღგ-ით დასაბეგრი თანხა იქნება კვების მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებული დანახარჯების ჯამური ღირებულება, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში შეადგენს შეძენილი სენდვიჩებისა და უალკოჰოლო სასმელების ღირებულების ჯამს ე.ი. 141,60 ლარს. ხოლო დარიცხული დღგ- 25,49 ლარი.  იმ შემთხვევაში კი, თუ „საკონდიტრო“ იქნებოდა დღგ-ს გადამხდელი და მიწოდებულ საქონელზე „ოფისს“ გამოუწერდა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურას, „ოფისის“ უფლებამოსილი იქნებოდა შეძენილ სენდვიჩებსა და უალკოჰოლო სასმელებზე განეხორციელებინა დღგ-ს ჩათვლა.

საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრას დაექვემდებარებოდა თანამშრომელთა მიერ იანვრის თვეში უსასყიდლო კვების მომსახურების სახით მიღებული სარგებელი, მასზე დარიცხული საშემოსავლო გადასახადის პატიებით მიღებული სარგებლის ჩათვლით და იქნებოდა – 177 ლარი (=141,60ლარი / 80%), ხოლო დარიცხული საშემოსავლო გადასახადი – 35,4 ლარი (=177ლარი * 20%).

შენიშვნა:

როგორც ზემოდმოცემული დაშვებებიდან ჩანს თანამშრომელთა კვებით უზრუნველყოფის საქონლის მიწოდებად ან მომსახურების გაწევად შეფასება იწვევს სხვადასხვა სამართლებრივ შედეგს. სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია დადგინდეს კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზეა საქონლის მიწოდება თუ მომსახურების გაწევა.

3.       კვების პროდუქტების მიწოდების და კვების მომსახურების გაწევის გამიჯვნა ერთმანეთისგან

იმ შემთხვევაში, როცა თანამშრომელთა კვებით უზრუნველყოფის პროცესში მომსახურების გაწევის ელემენტები ხარისხობრივად (და არა თანხობრივად) აჭარბებს საქონლის მიწოდების ელემენტებს მაშინ თანამშრომელთა კვების უზრუნველყოფა წარმოადგენს კვების მომსახურების გაწევას, წინააღმდეგ შემთხვევაში თანამშრომლებისთვის საკვები პრუდუქტების გადაცემა ჩაითვლება საქონლის მიწოდებად.

4.       მაგალითი N1: უფასო სენდვიჩები და გამაგრილებელი სასმელი

დავუბრუნდეთ მაგალით N1-ს:

მაგალითი N1:

ფაქტობრივი გარემოებები:

(ა) „ოფისი“ ახდენს თანამშრომელთა უფასო სადილით უზრუნველყოფას, კერძოდ: ახლო მდებარე „საკონდიტროში“ თითო თანამშრომლისთვის ყოველდღიურად ყიდულობს 2 ცალ სენდვიჩს და 1 ცალ გამაგრილებელ სასმელს და სადილზე უფასო ურიგებს მათ;

(ბ) თანამშრომელთა კვებით უზრუნველყოფის მიზნით წლის იანვრის თვეში მან შეიძინა 118 ლარის ღირებულების სენდვიჩი და 23,60 ლარის ღირებულების გამაგრილებელი სასმელი. „საკონდიტრო“ დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული არ არის. შესაბამისად, „ოფისს“ სენდვიჩებზე და გამაგრილებელ სასმელებზე მათი შეძენისას დღგ-ს ჩათვლა არ მიუღია;

(გ) თანამშრომლებლები სადილს მიირთმევენ ოფისის პატარა სამზარეულო ოთახში, სადაც მაგიდის გაწყობა და ალაგება ხდება თვითონ თანამშრომლების მიერ;

(დ) უსასყიდლო კვება არ წარმოადგენდა შრომის ანაზღაურების ნაწილს.

დაბეგვრას:

მოცემულ შემთხვევაში მომსახურების ელემენტებად შეიძლება შეფასდეს „ოფისის“ მიერ თანამშრომლებისთვის სამზარეულო ოთახის გამოყოფა, ხოლო საქონლის მიწოდების ელემენტს წარმოადგენს თანამშრომლებისთვის სენდვიჩებისა და გამაგრილებელი სასმელების გადაცემა. ამასთან, „ოფისის“ მიერ თანამშრომლებისთვის საკვები პროდუქტების მიწოდება ხდება მათი დამატებითი დამუშავება/გადამუშავების, სერვირება – ალაგების გარეშე, იმ სამომხმარებლო ულუფებად, რა ულუფებშიც მოხდა მათი შეძენა. აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, მოცემულ შემთხვევაში თანამშრომელთა კვებით უზრუნველყოფაში, ხარისხობრივი თვალსაზრისით, საქონლის მიწოდების ელემენტები აჭარბებს მომსახურების გაწევის ელემენტებს და სახეზეა საწარმოს მიერ თანამშრომლებისთვის საქონლის, კერძოდ – კვების პროდუქტების მიწოდება (და არა კვების მომსახურების გაწევა).

„ოფისის“ მიერ თანამშრომლებისთვის საკვები პროდუქტის მიწოდება დღგ-ით არ დაიბეგრება, რადგან შეძენილ სენდვიჩებსა და გამაგრილებელ სასმელებზე „ოფისს“ მიღებული არ აქვს დღგ-ს ჩათვლა. საშემოსავლო გადასახადით დასაბეგრი თანხა იქნება – 177 ლარი (=141,50 / 80%), ხოლო საშემოსავლო გადასახადი – 35,40 ლარი (=177 ლარი * 20%).

იანვრის თვეში დარიცხული  ხელფასი (საპენსიო შენატანის ჩათვლით) იქნება  0 ლარი.

თანამშრომელზე გაცემული სარგებელი/ნივთმოგება (საპენსიო შენატანის ჩათვლით) იქნება – 1 813,26 ლარი (=177ლარი / 98%).

თებერვლის თვეში საპენსიო შენატანები (დამსაქმებლის და დასაქმებულის ერთად) იქნება – 72,53 ლარი (=1 813,26ლარი * 2% + 1 813,26ლარი * 2%) .

შენიშვნა:

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ „საკონდიტრო“ იქნებოდა დღგ-ს გადამხდელი და მიწოდებულ საქონელზე „ოფისს“ გამოუწერდა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურას, „ოფისის“ მიერ სენდვიჩებსა და გამაგრილებელ სასმელებზე დღგ-ს ჩათვლა არ უნდა განხორციელდეს, რადგან საკვები პროდუქტები განკუთვნილი არ არის დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციებში გამოსაყენებლად და ისინი განკუთვნილია თანამშრომლებისთვის უსასყიდლოდ მისაწოდებლად.

5.       მაგალითი N2: დაქირავებული მზარეული

განვიხილოთ კიდევ ერთი მაგალითი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებებით:

მაგალითი N2:

ფაქტობრივი გარემოებები:

(ა) „ოფისმა“ თებერვლის თვიდან თანამშრომლების უფასო კვებით უზრუნველყოფის მიზნით ახლო მდებარე სუპერმარკეტიდან დაიწყო მზა კვების პროდუქტების შეძენა;

(ბ) ამასთან, „ოფისმა“ დაიქირავა პირი, რომელსაც ევალებოდა შესვენებისას სამზარეულო ოთახში განეხორციელებინა სერვირება, მოეხდინა სხვადასხვა კერძების შეთავაზება თანამშრომლებისთვის და სადილის დასრულებისას აელაგებინა მაგიდა, დაერეცხა ჭურჭელი და დაესუფთავებინა სამზარეულო ოთახი;

 (გ) თებერვლის თვეში თანამშრომელთა კვებით უზრუნველყოფასთან დაკავშირებულმა „ოფისის“ დანახარჯმა შეადგინა – 1 500 ლარი: მ.შ. სუპერმარკეტიდან შეძენილი საკვები პროდუქტების ხარჯმა – 1 000 ლარი დღგ-ს გარეშე, დაქირავებული პირის ხელფასი (საშემოსავლო და საპენსიო შენატანების ჩათვლით) – 500 ლარი;

(დ) უფასო კვება გავლენას არ ახდენდა თანამშრომლების შრომით ანაზღაურებაზე და შესაბამისად, არ წარმოადგენდა შრომის ანაზღაურების ნაწილს.

დაბეგვრას:

მოცემულ შემთხვევაში, კვებით უზრუნველყოფაში საქონლის მიწოდების ელემენტს წარმოადგენს თანამშრომლებისთვის საკვები პროდუქტების მიწოდება, რომლის თანხობრივი წილის კვების უზრუნველყოფის მთლიან დანახარჯში შეადგენს 66,67%-ს (=1000ლარი / 1500ლარი * 100%). კვებით უზრუნველყოფაში მომსახურების გაწევის ელემენტს წარმოადგენს სერვირება, თანამშრომლებისთვის კერძების შეთავაზება, ჭურჭლით უზრუნველყოფა, სამზარეულო ოთახის დალაგება და ა.შ., რომლის თანხობრივი წილი მთლიან დანახარჯში შეადგენს 33,33%. მიუხედავად იმ გარემოებისა, რომ მოცემულ შემთხვევაში თანხობრივი დანახარჯების თვალსაზრისით საქონლის მიწოდების ელემენტები აჭარბებს მომსახურების გაწევის ელემენტებს და მიუხედავად იმ გარემოებისა, რომ „ოფისის“ მიერ თავად არ ხდება საკვები პროდუქტების მომზადება და/ან დამუშავება/გადამუშავება და ის თანამშრომლებისთვის ყიდულობს მზა პროდუქტს, ხარისხობრივი თვალსაზრისით მომსახურების ელემენტები  მოცემული სახით თანამშრომლების კვებით უზრუნველყოფის მთავარ ნაწილს წარმოადგენს და ამიტომ, მოცემულ შემთხვევაში ადგილი აქვს „ოფისის“ მიერ მისის თანამშრომლებისათვის არა კვების პროდუქტების მიწოდებას, არამედ კვების მომსახურების გაწევას.

შესაბამისად, თებერვლის თვეში დღგ-ით დასაბეგრ თანხა იქნება კვების მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებული დანახარჯების დღგ-ს გარეშე ე.ი. 1 500 ლარი (=1 000ლარი + 500ლარი), ხოლო დარიცხული დღგ – 270ლარი. „ოფისს“ უფლება აქვს შეძენილ საკვებ პროდუქტებზე მიიღოს დღგ-ს ჩათვლა – 180 ლარის ოდენობით.

საშემოსავლო გადასახადით დაიბეგრება თანამშრომლების მიერ უსასყიდლო მიღებული კვების მომსახურების საბაზრო ფასი დღგ-ს ჩათვლით და არა კვების მომსახურებასთან დაკავშირებული დანახარჯების ღირებულება დღგ-ს ჩათვლით. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ საკვები პროდუქტების შეძენა ხორციელდება, მზა სახით, საცალო რეალიზატორთან სუპერმარკეტში და მოცემულ შემთხვევაში კვების უზრუნველყოფისას ადგილი არ აქვს საქონლის და მომსახურების იმ ხარისხის კომბინაციას, რაც კვების მომსახურების საბაზრო ფასს არსებითად გაზრდიდა დანახარჯებთან შედარებით, გაწეული კვების მომსახურების საბაზრო ფასი (დღგ-ს ჩათვლით) შეიძლება გაანგარიშებული იქნას კვების მომსახურებასთან დაკავშირებულ დანახარჯებზე (მ.შ. მზარეულის თანხაზე) დღგ-ს დარიცხვით (ე.ი. 118%-ზე გამრავლებით) და იქნება – 1 770 ლარი (=1500ლარი * 118%).

შესაბამისად, საშემოსავლო გადასახადით დასაბეგრი თანხა იქნება 2 212,50 ლარი (=1500ლარი * 118% / 80%), ხოლო დარიცხული საშემოსავლო გადასახადი – 442,50 ლარი.

თებერვლის თვეში დარიცხული  ხელფასი (საპენსიო შენატანის ჩათვლით) იქნება –  0 ლარი.

თანამშრომელზე გაცემული სარგებელი/ნივთმოგება (საპენსიო შენატანის ჩათვლით) იქნება – 2 257,65 ლარი (=2 212,50ლარი / 98%).

თებერვლის თვეში საპენსიო შენატანები (დამსაქმებლის და დასაქმებულის ერთად) იქნება – 90,31 ლარი (=2 257,65ლარი * 2% + 2 257,65ლარი * 2%) .

6.       კვების მომსახურების საბაზრო ფასის გაანგარიშება დანახარჯების ღირებულებიდან

დიდი ზომის საწარმოების მიერ, რომლებთაც გააჩნიათ კვების უზრუნველსაყოფად საჭირო მასალა-ნედლეულის შესყიდვის საკუთარი სისტემები, ფლობენ შესაბამისი სამზარეულო ინფრასტრუქტურით და ავეჯით მოწყობილი სასადილო სივრცეებს და თანამშრომელთა კვებას უზრუნველყოფენ ორგანიზებულად მზარეულებისა და მომსახურე პერსონალის მეშვეობით,  თანამშრომლებისთვის გაწეული კვების მომსახურების საბაზრო ფასის გაანგარიშება უნდა მოხდეს კვების მომსახურებასთან დაკავშირებული დანახარჯებზე ჯერ 25%-იანი ფასნამატის, ხოლო შემდეგ  დღგ-ს დარიცხვით (=დანახარჯები * 125% * 118%), თუ (რაღა თქმა უნდა) არ არსებობს თანამშრომლებისთვის გაწეული კვების მომსახურების საბაზრო ფასის შეფასების დოკუმენტი. დიდი ზომის საწარმოებში თემის განსაკუთრებით აქტუალურობის გამო, ევროპის ქვეყნების საგადასახადო ადმინისტრაციების ნაწილმა დაადგინა თანამშრომლებზე გაწეული კვების მომსახურების ზღვრული საბაზრო ფასები, რომელზე ნაკლებადაც საწარმოს არ შეუძლია შეაფასოს გაწეული მომსახურების საბაზრო ფასი. მაგალითად, მიმდინარე წლისთვის გერმანიაში თანამშრომლისთვის უფასო სადილის უზრუნველყოფის სახით გაწეული მომსახურების ზღვრული საბაზრო ფასი შეადგენს – 3,57ევროს, 2021 წელს აღნიშნული ზღვრული ფასი შეადგენდა – 3,47 ევროს. საქართველოში კვების მომსახურების ზღვრული საბაზრო ფასები დადგენილი არ არის.

7.       მაგალითი N3: მეტალურგიული ქარხნის თანამშრომლების უფასო კვება საწარმოს სასადილოში

განვიხილოთ მაგალითი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებებით:

მაგალითი N3: მეტალურგიული ქარხნის თანამშრომლების უფასო კვება საწარმოს სასადილოში

ფაქტობრივი გარემოებები:

(ა) მარტის თვეში მეტალურგიული საწარმო უზრუნველყოფდა 100 თანამშრომლის უფასო სადილს. უფასო კვება გავლენას არ ახდენდა თანამშრომლების შრომით ანაზღაურებაზე და შესაბამისად, არ წარმოადგენდა შრომის ანაზღაურების ნაწილს;

(ბ) სულ მარტის თვეში კვების მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებულმა დანახარჯების ღირებულებამ დღგ-ს გარეშე შეადგინა – 11 000 ლარი,  მ.შ. საწარმოს სასადილოს მუშა მოსამსახურეების ხელფასის ხარჯმა, საშემოსავლო და საპენსიო შენატანების ჩათვლით, შეადგინა  – 3 000 ლარი, მასალა – ნედლეულის ხარჯმა – 7 200 ლარი (დღგ-ს გარეშე), კომუნალურმა ხარჯმა – 800 ლარი (დღგ-ს გარეშე);

(გ) მარტის თვეში თანამშრომლებმა მოიხმარეს სულ დღგ-ს ჩათვლით 15 600 ლარის საბაზრო ფასის 2400 ულუფა კერძი, მათ შორის პირველი კერძი – 800 ულუფა, საბაზრო ფასით – 6 400 ლარი (=800ულუფა * 8ლარი), მე-2 კერძი – 600 ულუფა, საბაზრო ფასით – 4 200 ლარი (= 600 ულუფა * 7 ლარი), მე-3 კერძი – 500 ულუფა, 2 500 ლარის საბაზრო ფასით (=500ულუფა * 5ლარი) და მე-4 კერძი – 500 ულუფა 2 500 ლარის საბაზრო ფასით (=500ულუფა * 5ლარი);

(დ) საწარმო კონკრეტული თანამშრომლის მიერ მოხმარებულ კერძების ულუფებს ინდივიდუალურად არ აღრიცხავს.

დაბეგვრა:

მოცემულ შემთხვევაში, დღგ-ით მიზნებისთვის ადგილი აქვს კვების მომსახურების უსასყიდლო გაწევას, შესაბამისად დღგ-ით დასაბეგრი თანხა იქნება კვების მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებული დანახარჯების ჯამური ღირებულება დღგ-ს გარეშე, რომელიც მარტის თვეში შეადგენს 11 000 ლარს (=3 000ლარი + 7 200ლარი + 800ლარი), ხოლო დარიცხული დღგ-ს იქნება – 1 980 ლარი (=11 000ლარი * 18%).  

საშემოსავლო გადასახადით დაიბეგრება მარტის თვეში თანამშრომლების მიერ უსასყიდლო კვების მომსახურების სახით მიღებული სარგებელი, მასზე დარიცხული და ნაპატიები საშემოსავლო გადასახადის ჩათვლით და იქნება – 19 500 ლარი (=15 600ლარი / 80%), ხოლო დარიცხული საშემოსავლო გადასახადი იქნება – 3 900 ლარი (=19 500ლარი * 20%).

მარტის თვეში დარიცხული  ხელფასი (საპენსიო შენატანის ჩათვლით) იქნება –  0 ლარი.

თანამშრომელზე გაცემული სარგებელი/ნივთმოგება (საპენსიო შენატანის ჩათვლით) იქნება – 19 897,96 ლარი (=19 500ლარი / 98%).

მარტის თვეში საპენსიო შენატანები (დამსაქმებლის და დასაქმებულის ერთად) იქნება – 795,92 ლარი (=19 897,96ლარი * 2% + 19 897,96ლარი * 2%) .

შენიშვნა:

იმ შემთხვევაში, თუ არ იარსებებდა გაწეული კვების მომსახურების საბაზრო ფასის ოდენობის შეფასების დოკუმენტი, მაშინ თანამშრომლების მიერ უსასყიდლოდ მიღებული კვების მომსახურების სავარაუდო საბაზრო ფასის გაანგარიშება განხორციელდებოდა კვების მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებული დანახარჯების ღირებულებიდან, მასზე 25%-იანი ფასნამატის გავრცელებით და იქნებოდა – 16 225 ლარი (=11 000 ლარი * 125% * 118%). შესაბამისად, მატალურგიული საწარმოსთვის მარტის თვეში საშემოსავლო გადასახადით დასაბეგრი თანხა იქნებოდა – 20 281,25 ლარი (=16 225ლარი / 80%), ხოლო დარიცხული საშემოსავლო გადასახადი – 4 056,25 ლარი (=20 281,25ლარი * 20%).

8.       უფასო კვება როგორც შრომითი ანაზღაურების ნაწილი  

თანამშრომლების უფასო კვებით უზრუნველყოფა გავლენას არ ახდენს შრომის ანაზღაურებაზე და არ წარმოადგენს შრომის ანაზღაურების ნაწილს, მაგრამ თუ შრომითი ხელშეკრულებით ან სხვა გარემოებით უფასო კვება განიხილება შრომითი ანაზღაურების ნაწილად, მაშინ დღგ-ს მიზნებისათვის ადგილი აქვს საწარმოს მიერ მისი თანამშრომლებისთვის არა უსასყიდლო, არამედ სასყიდლიანი მომსახურების გაწევას, რა შემთხვევაშიც კვების მომსახურების ანაზღაურების თანხა განისაზღვრება კვების მომსახურების საბაზრო ფასით, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა იდენტიფიცირებადია საწარმოსა და თანამშრომელს შორის კვების მომსახურებისთვის შეთანხმებული საზღაურის თანხა და აღნიშნული თანხა მეტია კვების მომსახურების საბაზრო ფასზე – ასეთ შემთხვევაში კვების მომსახურების ანაზღაურების თანხას წარმოადგენს საწარმოსა და თანამშრომელს შორის შეთანხმებული თანხა.

9.       მაგალითი N4:   დანამატი ხელფასზე გამოუყენებელი კვების უფლების სანაცვლოდ

განვიხილოთ კიდევ მაგალითი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებებით:

მაგალითი N4:  

(ა) საწარმო სამუშაო დღეებში ახდენს თანამშრომლების ერთჯერადი უფასო კვებით უზრუნველყოფას;

(ბ) თანამშრომლებს უფლება აქვთ არ ისარგებლონ საწარმოს  მიერ შეთავაზებული უფასო კვებით, რა შემთხვევაშიც მათ ხელზე მისაღებ ხელფასზე დანამატის სახით ემატებათ 10 ლარი (ნეტ-თანხა) ყოველ გამოუყენებელ დღეზე;

(გ) ივნისის თვეში კონკრეტულმა თანამშრომელმა („თანამშრომელი“) 24 სამუშაო დღიდან 10 დღე ისარგებლა უფასო კვებით, ხოლო 14 დღე უფასო კვების უფლებით არ უსარგებლია;

(დ) საწარმოს მიერ თანამშრომლისთვის გაწეული უფასო კვების მომსახურების საბაზრო ღირებულება დღეში შეადგენს – 12 ლარს (დღგ-ს ჩათვლით).

დაბეგვრა:

მოცემულ შემთხვევაში, ის გარემეობა, რომ თანამშრომლებს ხელზე მისაღებ ხელფასზე დანამატის სახით  ემატებათ ნეტ-თანხა – 10 ლარი, მიუთითებს იმ ფაქტს, რომ კვების მომსახურება წარმოადგენს შრომის ანაზღაურების ნაწილს.

შესაბამისად, დღგ-ს მიზნებისთვის, სახეზეა საწარმოს მიერ თანამშრომლისთვის არა უსასყიდლო, არამედ სასყიდლიანი კვების მომსახურების გაწევა. კვების მომსახურების ანაზღაურების თანხას, მხარეთა შეთანხმებით, წარმოადგენს 10 ლარი დღეში, ხოლო კვების მომსახურების საბაზრო ღირებულებას 12 ლარი დღეში. კვების მომსახურების საბაზრო ფასი მეტია მხარეთა შორის შეთანხმებულ ანაზღაურების თანხაზე დღგ-ით დაბეგვრის მიზნებისთვისაც მოხდება საბაზრო ფასის გამოყენება.

შესაბამისად, ივნისის თვეში დღგ-ით დასაბეგრი თანხა იქნება –  101,69 ლარი (=10დღე * 12ლარი / 118%), ხოლო დარიცხული დღგ – 18,30 ლარი (=101,69ლარი * 18%).

საშემოსავლო გადასახადით დასაბეგრი თანხა იქნება – 150 ლარი (=12ლარი * 10დღე / 80%), ხოლო დარიცხული საშემოსავლო გადასახადი – 30 ლარი (=150ლარი * 20%).

ივნისის თვეში დარიცხული  ხელფასი (საპენსიო შენატანის ჩათვლით) იქნება –  153,06 ლარი (=150ლარი / 98%).

თანამშრომელზე გაცემული სარგებელი/ნივთმოგება (საპენსიო შენატანის ჩათვლით) იქნება – 0 ლარი.

საპენსიო შენატანები (დამსაქმებლის და დასაქმებულის ერთად) იქნება – 6,12 ლარი (=153,06ლარი * 4%) .

შენიშვნა:

იმ შემთხვევაში, თუ კომპანიასა და თანამშრომლებს შორის შეთანხმებული ნეტ-დანამატის თანხა იქნებოდა 15 ლარი დღეში, დღგ-ით დაბეგვრის მიზნებისთვის მოხდებოდა არა საბაზრო ფასის, არამედ მხარეთა შორის შეთანხმებული ფასის გამოყენება. საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის მიზნებისთვის კი, ასეთ შემთხვევაშიც გამოიყენება  კვების მომსახურების საბაზრო ფასი.

შესაბამისად, ივნისის თვეში დღგ-ით დასაბეგრი თანხა იქნება –  127,12 ლარი (=10დღე * 15ლარი / 118%), ხოლო დარიცხული დღგ – 22,88 ლარი (=101,69ლარი * 18%).

საშემოსავლო გადასახადით დასაბეგრი თანხა იქნება – 150 ლარი (=12ლარი * 10დღე / 80%), ხოლო დარიცხული საშემოსავლო გადასახადი – 30 ლარი (=150ლარი * 20%).

ივნისის თვეში დარიცხული  ხელფასი (საპენსიო შენატანის ჩათვლით) იქნება –  153,06 ლარი (=150ლარი / 98%).

თანამშრომელზე გაცემული სარგებელი/ნივთმოგება (საპენსიო შენატანის ჩათვლით) იქნება – 0 ლარი.

საპენსიო შენატანები (დამსაქმებლის და დასაქმებულის ერთად) იქნება – 6,12 ლარი (=153,06ლარი * 4%).

10.     თანამშრომელთა კვების საფასურის სუბსიდირება

ხშირად საწარმოებს არ გააჩნიათ სასადილო სივრცეეები და საკუთარი ძალებით არ ახდენენ თანამშრომლებისთვის კვების მომსახურების გაწევას. ასეთ შემთხვევაში ისინი თანამშრომელთა კვებით უზრუნველყოფას ახორციელებენ მესამე პირების – კვების ობიექტების მეშვეობით, რა დროსაც ძირითადად განასხვავებენ 3 შემთხვევას: პირველ და ყველაზე გავრცელებულ შემთხვევაში, საწარმო კვების ობიექტის წინაშე იღებს ვალდებულებას სრულად ან ნაწილობრივ აანაზღაუროს თანამშრომლის მიერ კვების ობიექტში შეძენილი კვების მომსახურების ფასი. ამ შემთხვევაში საწარმოს თითეული თანამშრომელი, როგორც კვების ობიექტის სხვა ჩვეულებრივი კლიენტი, საკუთარი შეხედულებისამებრ კვების ობიექტის მენიუდან, რომელშიც მითითებულია კერძების ფასები, ირჩევს მისთვის სასურველ კერძს და იძენს მას ე.ი. კვების მომსახურების შემძენს წარმოადგენს თანამშრომელი, შესაბამისად, ფულადი მოთხოვნა კვების ობიექტს მომსახურების შეძენისას წარმოეშვება საწარმოს თანამშრომლის მიმართ. საწარმო კი კვების ობიექტთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ახორციელებს თანამშრომლის მიერ შეძენილი კვების მომსახურების ფასის სრულ ან ნაწილობრივ სუბსიდირებას, შესაბამისად, კვების ობიექტის ფულადი მოთხოვნა მომსახურების მყიდველის – ე.ი. საწარმოს თანამშრომლის მიმართ, ავტომატურად კონვერტირდება ფულად მოთხოვნად საწარმოს მიმართ.

ასეთ შემთხვევაში, დღგ-ს მიზნებისთვის, ადგილის აქვს კვების ობიექტის მიერ საწარმოს თანამშრომლებისთვის (და არა საწარმოსთვის) სასყიდლიანი კვების მომსახურების გაწევას, რომლის ღირებულების სრული ან ნაწილობრივი ანაზღაურება ხდება საწარმოს მიერ. შესაბამისად, საწარმოს მიერ საკუთარი თანამშრომლისთვის კვების მომსახურების გაწევას ადგილი არ აქვს. საწარმოს მიერ კვების ობიექტისთვის გაწეული მომსახურების საფასურის გადახდა დღგ-ს მიზნებისთვის წარმოადგენს მესამე პირის სასარგებლოდ განხორციელებულ გადახდას.

საშემოსავლო გადასახადის მიზნებისთვის, დღგ-ს გადასახადისაგან განსხვავებით, სახეზეა არა მესამე პირის სასარგებლოდ განხორციელებული გადახდა ე.ი. საწარმოს მიერ საკუთარი თანამშრომლებისთვის კვების მომსახურების ხარჯების ანაზღაურება და შესაბამისად, თანამშრომლისთვის ფულადი სარგებლის გადაცემა, არამედ სახეზეა უსასყიდლო ან ნაწილობრივ უსასყიდლო კვების მომსახურების სახით საწარმოს მიერ თანამშრომლებისთვის  არაფულადი სარგებლის გადაცემა და საშემოსავლო გადასახადის გაანგარიშება უნდა მოხდეს არა საწარმოს მიერ კვების ობიექტისთვის გადახდილი თანხიდან, როგორც ეს იქნებოდა ფულადი სარგებლის შემთხვევაში, არამედ კვების მომსახურების საბაზრო ღირებულებიდან, როგორც ეს დადგენილია არაფულად სარგებლის – მ.შ. უსასყიდლო მომსახურების შემთხვევაზე.

შეამჩნევდით, რომ დღგ-ით და საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის მიზნებისთვის გამოყენებული იქნა განსხვავებული შეფასებები, რაც ხსენებული გადასახადების განსხვავებული მიზნებისგან გამომდინარეობს.

11.     მაგალითი N5:   სადაზღვევო „კომპანიის“ მიერ საკუთარი თანამშრომლების კვების საფასურის სრული სუბსიდირება

განვიხილოთ მაგალითი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებებით:

მაგალითი N5:

ეს გახლდათ სტატიის – „თანამშრომელთა კვების დაბეგვრა“ მხოლოდ მცირე ნაწილი. სტატიის სრულად სანახავად ეწვიეთ ვიდეო კომენტარს N1-3: – „თანამშრომელთა კვების დაბეგვრა“.

წინა სტატიაშისტატია N1-4: ვაუჩერის მეშვეობით განხორციელებული ოპერაციების დაბეგვრა
შემდეგი სტატიასტატია N1-2: თანამშრომლისთვის ავტომობილის გადაცემის დაბეგვრა